Γιάννης Λοβέρδος: «Ό,τι ισχύει για το Περιστέρι θα ισχύσει και για το Χαϊδάρι. Δεν θα θίξουμε τους Δήμους αυτούς στο βαθμό που επιτρέπεται από την κυβερνητική πολιτική»
Ο Υφυπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για θέματα για θέματα απόδημου ελληνισμού και βουλευτής Δυτικού Τομέα Αθηνών Γιάννης Λοβέρδος δεν χρειάζεται ιδιαίτερη παρουσίαση. Με μία ιδιαίτερα μακρά καριέρα στην δημοσιογραφία και πλέον ένα βαρύ χαρτοφυλάκιο, το οποίο παρέλαβε στον τελευταίο ανασχηματισμό από το Γεώργιο Κώτσηρα, είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να μιλήσει για το Χαϊδάρι και γενικά για τον Δυτικό Τομέα Αθηνών, ο οποίος αποτελεί ένα κατά γενική ομολογία δύσκολο κομμάτι της Αττικής.
Ο κ. Λοβέρδος σε συνέντευξη που παραχώρησε στην «Επικαιρότητα» μίλησε για όλους και για όλα χωρίς δισταγμό. Η κατάσταση στο Χαϊδάρι, για το Πάρκο Νεολαίας, την κατάσταση με την υποχρηματοδότηση των Δήμων στον Δυτικό Τομέα, αλλά και για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι της Δυτικής Αττικής.
ΕΡ: Κύριε Υπουργέ, καταρχάς θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε που παραχωρείτε αυτή τη συνέντευξη στην εφημερίδα «Επικαιρότητα». Αρχικά στο πλαίσιο της ερώτησης που θα θέλαμε να σας κάνουμε, θα χρειαστεί να προχωρήσουμε σε μία εισαγωγή.
Οι Δήμοι του Δυτικού Τομέα ως επί του πλείστον είναι καθαρά αστικοί δήμοι, εν αντιθέσει με τους αντίστοιχους Δήμους της Δυτικής Αττικής με τους οποίους ασχολείται σε μεγάλο βαθμό η εφημερίδα μας, η «Επικαιρότητα» και οι οποίοι χαρακτηρίζονται από τη βαριά βιομηχανία, τα Logistics και άλλες δραστηριότητες.
Επειδή κάνετε καθημερινά αισθητή την παρουσία σας στις περιοχές του Δυτικού Τομέα και ιδιαίτερα και στο Χαϊδάρι, όπου σας έχουμε δει πολλές φορές και λόγω βέβαια του γεγονός ότι η εφημερίδα μας ασχολείται πλέον και με το Χαϊδάρι, ποια πιστεύετε ότι είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι αυτή τη στιγμή του Δυτικού Τομέα, το Χαϊδάρι συγκεκριμένα και κατ’ επέκταση και οι υπόλοιποι Δήμοι.
ΑΠ: Κοιτάξτε, πράγματι η Δυτική Αθήνα σε αντίθεση από την Δυτική Αττική δεν έχει βιομηχανίες. Έχει βέβαια το Χαϊδάρι τα ναυπηγεία του Σκαραμαγκά, αλλά δεν έχει άλλες βιομηχανίες μεγάλες. Έχει όμως μια αστική δομή πολύ ανεπτυγμένη σε σχέση με το παρελθόν. Κυρίως κατοικείται από εμπόρους, από μαγαζάτορες, από συνταξιούχους, από δημόσιους υπαλλήλους.
Είναι μια περιοχή θα έλεγα λαϊκή, αλλά ταυτόχρονα αναπτυσσόμενη. Για εμένα επειδή και εγώ είμαι άνθρωπος του λαού, βρίσκω ότι οι κάτοικοι της Δυτικής Αθήνας είναι ο λαός μας. Είναι γνήσιοι. Είναι γνήσιοι Έλληνες, γνήσιοι πατριώτες, πιστεύουν στις παραδοσιακές αξίες μας όπως είναι η οικογένεια, η θρησκεία μας και φυσικά η πατρίδα μας και για αυτό τους αγαπώ και τους εκτιμώ περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον.
Και για αυτό με βλέπετε κάθε μέρα, όποτε έχω καιρό περπατάω τους δρόμους της Δυτικής Αθήνας γιατί θεωρώ πως είναι χρέος μου να συνομιλώ με τους συμπολίτες μου που μου κάνουν τιμή να με στέλνουν από το 2019, από τότε που δημιουργήθηκε αυτή η εκλογική περιφέρεια, στην Βουλή των Ελλήνων ως εκπρόσωπό τους.
Υπάρχουν προβλήματα. Δεν μπορώ να πω ότι δεν υπάρχουν προβλήματα. Με μείζον θα έλεγα το πρόβλημα της ακρίβειας. Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι το ίδιο φυσικά. Άλλοι τα φέρνουν καλύτερα, άλλοι λιγότερο καλά και υπάρχουν και κάποιοι που υποφέρουν από την ακρίβεια, αλλά η ακρίβεια πλήττει όλους μας και αυτό είναι το μόνιμο παράπονο που διαπιστώνω σε όλες τις συνομιλίες που έχω, είτε είναι φιλικά προσκείμενοι προς την κυβέρνηση, είτε όχι.
Γιατί εγώ μιλάω με όλους, δεν με ενδιαφέρει μόνο η κομματική τους προτίμηση. Εμείς είμαστε εδώ για να υπηρετούμε το κοινωνικό σύνολο, το σύνολο της κοινωνίας, όχι μόνο τους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας. Και πρέπει να σας πω ότι πολλά από τα παράπονα που ακούω είναι δικαιολογημένα. Τα μεταφέρω στους αρμόδιους Υπουργούς και προσπαθούμε να βρούμε λύσεις.
Τώρα σε ό,τι αφορά τα πραγματικά προβλήματα, τα τοπικά, έχουν γίνει πολύ μεγάλα βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση σε σχέση με το παρελθόν. Σκεφτείτε μόνο ότι, εσείς είστε νέος δεν θα θυμάστε ότι μέχρι πριν από μερικές δεκαετίες, όχι πολύ παλιά, επειδή υπήρχε ο Κηφισός, πλημμύριζε ο Κηφισός, πνιγόντουσαν άνθρωποι. Έχουν γίνει μεγάλες πλημμύρες στο Αιγάλεω, στο Μπουρνάζι, στο Καματερό.
Τώρα αυτό δεν ισχύει και η περιοχή σαφέστατα δεν έχει καμία σχέση με το παρελθόν. Ήρθε το Μετρό στην Δυτική Αθήνα και έχει φέρει μία πολύ μεγάλη ανάπτυξη. Σήμερα το να περπατάς στο κέντρο, ειδικά πόλεων όπως το Περιστέρι, ή το Αιγάλεω είναι πολύ ωραίο, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν ακόμα και υποβαθμισμένες περιοχές και περιοχές που πρέπει να γίνουν περισσότερα.
ΕΡ: Κεφάλαιο Πάρκο Νεολαίας. Είδαμε ότι προχωρήσατε σε επαφές με την ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με τον κ. Δαβάκη. Σας ‘εδωσαν, βάσει και των δηλώσεών σας σε κάποιες διαβεβαιώσεις. Θεωρείτε ότι το θέμα θα λυθεί προς όφελος του Χαϊδαρίου σε αυτό το κομμάτι;
ΑΠ: Δεν είναι μόνο του Χαϊδαρίου, είναι και του Περιστερίου γιατί είναι κοινό. Είναι στα σύνορα μεταξύ Χαϊδαρίου και Περιστερίου. Είχα επαφές και με την ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, το οποίο ακούει.
Κοιτάξτε αυτός ο χώρος που ανήκει στο Υπουργείο και που είναι το παλιό στρατόπεδο, αυτός θα χρησιμοποιηθεί. Πέραν όμως του στρατοπέδου η πρόθεση είναι να μην πειραχτεί ο χώρος που έχει ήδη αποδοθεί πρακτικά στο λαό του Χαϊδαρίου και στο λαό του Περιστερίου. Αυτός ο χώρος δεν θα χτιστεί. Αυτή είναι η συμφωνία που έγινε με την ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και νομίζω ότι θα τηρηθεί.
ΕΡ: Ο λόγος που κινήθηκα στο ερώτημα μου μόνο για το Χαϊδάρι ήταν γιατί ο Δήμαρχος Περιστερίου, ο κ. Παχατουρίδης, όταν ξεκίνησε το θέμα, εξέδωσε μία ανακοίνωση, στην οποία ανέφερε ότι στη συνάντησή του με το Υπουργείο δεν θα υπάρξει καμία απολύτως αλλαγή και δεν πρόκειται να πειραχτεί καθόλου ο χώρος. Όλο αυτό εν αντιθέσει με το Χαϊδάρι, που βγήκε ο Δήμαρχος Χαϊδαρίου και είπε ότι δεν έχουμε συμφωνήσει απολύτως τίποτε και δεν ξέρουμε ακόμα τι θα γίνει και κινδυνεύουν να μας πάρουν το πάρκο.
Η ερώτησή μου λοιπόν είναι αν αντιμετωπίζονται διαφορετικά οι πολίτες του Περιστερίου από τους πολίτες του Χαϊδαρίου;
ΑΠ: Όχι βέβαια σε καμία περίπτωση. Ό,τι ισχύει για το Περιστέρι θα ισχύσει και για το Χαϊδάρι. Δεν θα θίξουμε τους Δήμους αυτούς στο βαθμό που επιτρέπεται από την κυβερνητική πολιτική.
ΕΡ: Το Χαϊδάρι συνορεύει με τον Ασπρόπυργο. Μία περιοχή που γενικά είναι αρκετά επιβαρημένη και από θέμα εγκληματικότητας και από θέμα ρύπανσης και από θέμα κυκλοφοριακού. Οι Δήμοι του Δυτικού τομέα στο σύνολο τους επειδή συνορεύουν με μια πάρα πολύ επιβαρημένη Δυτική Αττική, θεωρείτε ότι επηρεάζονται αυτή τη στιγμή από αυτή την κατάσταση;
ΑΠ: Υπάρχει ένα πρόβλημα σε περιοχές όπως ο Ασπρόπυργος. Ο Ασπρόπυργος συνορεύει με το Χαϊδάρι. Το Χαϊδάρι είναι ο μεγαλύτερο Δήμος της περιοχής σε έκταση, γιατί φτάνει μέχρι το Σκαραμαγκάι και είναι και αεροκατοικημένες εκείνες τις περιοχές, ιδίως από την περιοχή του Δαφνιού ή της Αφαίας είναι πολύ αεροκατοικημένες.
Εκεί κατανοώ ότι υπάρχουν κάποια προβλήματα που έχουν να κάνουν με την εγκληματικότητα, αλλά όπως δηλώνει που είναι και τοπικός βουλευτής, ο κ. Χρυσοχοϊδης, καταβάλλονται όσο το δυνατόν μεγαλύτερες προσπάθειες για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα ασφαλείας που υπάρχουν σε Δυτική Αττική συνολικά.
Και νομίζω ότι είμαστε προς τη σωστή κατεύθυνση, χωρίς να παραγνωρίζω το γεγονός ότι πράγματι υπάρχουν προβλήματα εγκληματικότητας που μπορεί να προέρχονται από ανθρώπους που έρχονται από τα άνω Λιόσια, ή από τον Ασπρόπυργο, αλλά δεν υπάρχουν σύνορα εκεί. Είναι φυσικό να συμβαίνει αυτό.
Γενικά θα έλεγα ότι οι κάτοικοι στη Δυτική Αθήνα είναι φιλειρηνικοί, φιλήσυχοι, νομιμόφρονες. Εξαιρέσεις υπάρχουν πάντα και πάντα θα υπάρχουν.
ΕΡ: Η επόμενη ερώτηση μου δόθηκε από την κα Νίκη Παπασίδερη εκδότρια της εφημερίδας, η οποία θα ήθελε να σας ρωτήσει το εξής: Σε μια περιοχή που παράγει το 50% του ΑΕΠ της χώρας, μιλώντας για τη Δυτική Αττική, θεωρείτε ότι η κυβερνητική πολιτική είναι τέτοια που θέτει και προϋποθέσεις ανάπτυξης πέραν της βιομηχανικής; Μήπως λόγω του δεδομένου του χαρακτήρα της βιομηχανικής περιοχής η Δυτική Αττική βάλλεται με περαιτέρω υποβάθμιση της ποιότητας ζωής σε αντιστάθμισμα της βιομηχανικής υπερανάπτυξης;
ΑΠ: Είναι μια πολύ δύσκολη ερώτηση για να απαντηθεί. Πράγματι, χρειαζόμαστε τη Δυτική Αττική γιατί προσφέρει πολλά στην ελληνική οικονομία και αυτό είναι θετικό. Ασφαλώς υπάρχουν και προβλήματα περιβαλλοντικά εξαιτίας αυτής της ανάπτυξης και προβλήματα, όπως είπατε ασφάλειας και προβλήματα που αφορούν το πώς διαμορφώνονται οι αστικές περιοχές, γιατί οι αστικές περιοχές σε κάποιες από τις πόλεις της Δυτικής Αθήνας δεν είναι και οι καλύτερες δυνατές.
Σκοπός της κυβέρνησης είναι να βοηθήσει να αναπτυχθούν περαιτέρω και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των κατοίκων της Δυτικής Αττικής. Και για αυτό ας πούμε γίνεται η Περιφερειακή Οδός του Αιγάλεω που θα συμβάλλει πολύ και στην αποφόρτιση του συνολικού κυκλοφοριακού προβλήματος της Αττικής, αλλά και ειδικότερα για την περιοχή μας. Πιστεύω ότι τα πράγματα στις προσοχές μέλλον θα είναι καλύτερα.
ΕΡ: Ως ένα βαθμό δυστυχώς, λόγω ίσως και ανενημέρωτων πολιτών, επικρατεί μία εικόνα ότι οι Δήμοι του Δυτικού Τομέα δεν έχουν την απαιτούμενη ανάπτυξη και πως είναι υποβαθμισμένοι. Εσείς θεωρείτε ότι έχουν γίνει βήματα ανάπτυξης πλέον, γιατί είναι και λίγο άδικο για τους κατοίκους να υπάρχει αυτή η άποψη.
ΑΠ: Αυτή η εντύπωση θεωρώ πως είναι λανθασμένη. Να σας πω την αλήθεια από την πρώτη μέρα που κατέβηκα στις εκλογές στη Δυτική Αθήνα και την έχω περπατήσει όλη. Την Δυτική Αττική όχι τόσο, όσο τη Δυτική Αθήνα που είναι και η εκλογική μου περιφέρεια, την έχω περπατήσει παντού. Έχω πάει και στα πιο απομακρυσμένα σημεία.
Ασφαλώς δεν είναι Εκάλη, αλλά είναι άδικο να παρουσιάζεται ότι είναι μία υποβαθμισμένη περιοχή. Είναι μια κατά τη γνώμη μου από τις ωραιότερες περιοχές της Αθήνας. Και ορισμένοι Δήμοι, όπως ο Δήμος Χαϊδαρίου για παράδειγμα, είναι πολύ ωραίος Δήμος.
Ο Δήμος Πετρούπολης είναι πάρα πολύ ωραίος Δήμος. Πολλές περιοχές του Περιστερίου, του Αιγάλεω, του Ιλίου. Ακόμα και του Καματερού που είναι ένας Δήμος που τώρα αναπτύσσεται, γιατί τώρα μπαίνει και στο σχέδιο πόλης. Μέχρι πρόσφατα δεν είχε γίνει η ρύθμιση των ρεμάτων.
Τώρα που γίνονται αυτά τα πράγματα, πιστεύω ότι θα έχει ακόμα μεγαλύτερη ανάπτυξη. Θα μου το θυμηθείτε ότι σε μερικά χρόνια το Καματερό που, που κάποτε θεωρεί ότι πιο πίσω υπήρχε, ότι πιο μη ανεπτυγμένο, θα είναι μια από τις ωραιότερες περιοχές της Αττικής.
ΕΡ: Με αφορμή τα παράπονα που κάνουν οι Δήμοι σχετικά με την υποχρηματοδότηση και πλέον βλέπουμε ότι και η ΚΕΔΕ έχει μπει σε αυτό το παιχνίδι ότι οι Δήμοι υποχρηματοδοτούνται. Διαπιστώνουμε πλέον πως ναι μεν γίνονται έργα, αλλά βλέπουμε έργα που γίνονται με κρατική χρηματοδότηση ως επί το πλείστον και με χρηματοδοτικά εργαλεία.
Βλέπουμε λοιπόν ότι δεν γίνονται πλέον έργα από ιδίους πόρους. Γιατί οι Δήμοι έχουν χάσει αυτή την οικονομική ευελιξία που είχανε να κάνουν από μόνοι τους έργα;
ΑΠ: Σε ό,τι αφορά τα κρατικά προγράμματα και τα προγράμματα της Περιφέρειας που είναι συχρηματοδοτούμενα από το ΕΣΠΑ, η αλήθεια είναι ότι έχουν δοθεί πολλά χρήματα στη Δυτική Αθήνα. Πάρα πολλά. Ας πούμε για την Αγία Βαρβάρα που είναι ένας μικρός Δήμος έχει πολύ μεγάλη χρηματοδότηση από αυτά τα προγράμματα και αυτό οφείλεται και στη διεκδίκηση που κάνουν οι Δήμαρχοι.
Όπως στην Αγία Βαρβάρα ο Λάμπρος ο Μίχος. Στο Περιστέρι δεν μπορώ να πω, έχει σε πολλά πράγματα ξεφύγει και αυτό το οφείλει και στον Ανδρέα τον Παχατουρίδη. Στους Αγίους Αναργύρους και στον Καματερό έχουμε μια συνεχή ανάπτυξη. Αν πάτε να δείτε τώρα διαμορφώνεται ο χώρος ο παλιός του ΟΣΕ που αποδόθηκε με απόφαση της κυβέρνησης αυτής στο Δήμο και το κέντρο των Αγίων Αναργύρων μεταμορφώνεται.
Εκεί έχουμε πράγματι έναν καλό Δήμαρχο, τον Σταύρο τον Τσίρμπα, ο οποίος είναι και πρόεδρος του ΆΣΔΑ, του Αναπτυξιακού Συνδέσμου Δυτικής Αττικής και ο οποίος κάνει καταπληκτική δουλειά.
Δεν νομίζω ότι δεν υπάρχει, ή δεν μπορεί να υπάρξει καλή συνεργασία μεταξύ Δήμων, Περιφέρειας και κεντρικής κυβέρνησης. Οι ικανοί και αποτελεσματικοί Δήμαρχοι πετυχαίνουν πολλά. Δεν είναι όλοι το ίδιο. Υπάρχουν Δήμαρχοι που παίρνουν πάνω τους την προσπάθεια που καταβάλλεται για βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων, των δημοτών. Υπάρχουν και Δήμαρχοι που προσπαθούν να γκρινιάζουν μόνο. Δεν είναι όλοι το ίδιο.
ΕΡ: Αν και αυτό μπορεί να είναι κάτι που και εσείς μπορεί να μην το γνωρίζετε γιατί δεν αφορά και το χαρτοφυλάκιο σας, η κυβέρνηση σκοπεύει ουσιαστικά στο μέλλον ίσως να επαναφέρει κάποια από τα δικαιώματα των Δήμων όσον αφορά τη χρηματοδότηση; Για παράδειγμα να δώσει ίσως περισσότερα χρήματα στους Δήμους στο μέλλον μέσω των ΚΑΠ;
ΑΠ: Δεν το γνωρίζω πλήρως. Δεν είναι της αρμοδιότητάς μου, αλλά αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι στο μέτρο του δυνατού η κυβέρνηση κάνει ότι μπορεί για να αυξήσει τη χρηματοδότηση των Δήμων. Καλό θα είναι και οι Δήμοι να χρησιμοποιούν πιο σωστά τα κονδύλια που τους διατίθενται.
Όπως αυτά τα οποία για παράδειγμα δίνονται για τη συντήρηση των σχολικών κτιρίων που πλέον είναι αρμοδιότητα των Δήμων. Εκεί, πάλι επαναλαμβάνω, υπάρχουν Δήμαρχοι που είναι ικανοί και κάνουν τη δουλειά τους όπως πρέπει και υπάρχουν κάποιοι άλλοι που δεν κάνουν τη δουλειά τους όπως πρέπει και γκρινιάζουν.
ΕΡ: Για το τέλος έχω αφήσει μία έτσι πιο προσωπική ερώτηση. Έχετε μια μακρά καριέρα ως δημοσιογράφος, επιτυχημένη, σημαντική. Στη δημοσιογραφία μπορείς να χρησιμοποιήσεις, να επικαλεστείς το συναίσθημα και στο γραπτό και στο προφορικό λόγο.
Από την άλλη πλευρά ο ρόλος του πολιτικού βρίσκεται υπό ένα άλλο πρίσμα. Κάποιοι θα μπορούσαν να το χαρακτηρίσουν και πιο ψυχρό και με βάση περισσότερο τη λογική. Συμμερίζεστε αυτή την άποψη;
ΑΠ: Εγώ πιστεύω ότι η λογική και το συναίσθημα μπορούν να συνδυαστούν. Εγώ είμαι από τη φύση μου και λογικός και πολύ συναισθηματικός. Όταν αποφάσισα να ολοκληρώσω την καριέρα μου στη δημοσιογραφία μετά από 35 χρόνια και να ασχοληθώ με την πολιτική, το έκανα γιατί πίστεψα ότι τις εμπειρίες και τις γνώσεις που έχω αποκτήσει ασκώντας ένα πολύ δύσκολο επάγγελμα όπως είναι αυτό της δημοσιογραφίας επί 35 χρόνια, θα μπορούσα να προσφέρω τις υπηρεσίες μου στην πατρίδα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο όσο μπορούσα.
Πρέπει να σας πω ότι εγώ κατέβηκα στην πολιτική όχι για να γίνω γνωστός, ήμουν ήδη γνωστός, ούτε για να κολακέψω κάποια ματαιοδοξία. Δεν έχω καμία ματαιοδοξία. Το μόνο που με ενδιαφέρει στην ηλικία που βρίσκομαι είναι να προσφέρω ακόμα και ένα λιθαράκι, αν μπορώ στην πατρίδα μου και στην Περιφέρειά μου, στην τοπική κοινωνία στην Δυτική Αθήνα.
Εγώ γεννήθηκα και μεγάλωσα στην πόλη του Βύρωνα που έχει πολλά παρόμοια χαρακτηριστικά. Είμαι σε μια προσφυγική κοινότητα, όπως ήταν όμως όλες οι πόλεις της Δυτικής Αθήνας. Έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με τη Δυτική Αθήνα.
ΕΡ: Είστε ένας άνθρωπος που γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Βύρωνα, είσαστε πλέον σε εισαγωγικά κάτοικος της Δυτικής Αθήνας. Πώς και δεν έχετε έρθει ακόμα στη Δυτική Αθήνα να μείνετε;
ΑΠ: Κοιτάξτε, είναι σαν να μένω, μόνο κοιμάμαι στο σπίτι. Στη Δυτική Αθήνα είμαι συνέχεια γιατί αυτό είναι το χρέος μου, αλλά και γιατί έχω ακριβώς τα ίδια χαρακτηριστικά. Ξέρετε, εγώ στην πολιτική και στη δημοσιογραφία δεν πλούτισα. Είμαι όπως όλοι και νιώθω το ίδιο με όλους τους κατοίκους. Πολλές φορές με ρωτάνε, κυκλοφορώ χωρίς ασφάλεια, μόνος μου, περπατάω στους δρόμους. Έτσι νιώθω. Ξέρετε, η αλαζονεία είναι καταστροφική στη ζωή, ειδικά για έναν πολιτικό. Εγώ δεν είμαι αλαζόνας. Εγώ αισθάνομαι υπηρέτης της πατρίδας μου, τίποτα παραπάνω.
Συνέντευξη στον Ηλία Ηλιόπουλο